Wat is literatuur

 

Eerste en vooral wordt wat literatuur is bepaald door de relatie van het vertelde tot de werkelijkheid die wordt beschreven. Je zou kunnen zeggen dat in een dagboek of reisgids de werkelijkheid zo dicht mogelijk wordt benaderd: de waarheid wordt zo identiek mogelijk verhaald. Een zekere subjectiviteit zit hem dan natuurlijk wel in de keuze van het onderwerp en de mate van gedetailleerdheid van de beschrijving, maar wat wordt geschreven mag als waar en juist worden beleefd.
In de fictionele literatuur staat het de auteur vrij om de relatie van de verhaalde werkelijkheid en de algemeen geaccepteerde werkelijk als het ware te deformeren, waardoor er bij de lezer een spanningsveld wordt opgeroepen dat nieuwe associaties kan doen ontstaan en waarbij als het ware 'zonder woorden' het streven van de hoofdpersoon of zijn ervaring van de werkelijkheid in een ander (breder, heftiger, intenser, of geheel ander) daglicht wordt geplaatst. Dat kan door de wijze waarop de werkelijkheid wordt beschreven of door de wijze waarop de werkelijkheid door de hoofdpersoon wordt beleefd.
De manier waarop deze soms prikkelende dissonantie tussen de werkelijkheid en het geschrevene wordt verkregen kan worden bepaald door de narratieve structuur van het geschrevene of door de wijze waarop de tekst is behandeld. Bij het laatste komt al gauw het begrip stijl om de hoek kijken.

Bij de beoordeling of een tekst tot literatuur gerekend kan worden zou je in eerste instantie kunnen volstaan met de beantwoording van een drietal vragen.

 

1. Is de gebruikte taal van op zichzelf staande waarde, ongeacht de inhoud van het geschrevene?

2. Is de test in staat om niet expliciete beschreven aspecten te belichten, onder meer als gevolg van de

hierboven beschreven dissonantie, ofwel: is de tekst in staat meer te vertellen dan wat feitelijk wordt

verteld?

3. Wordt de herkenning van de lezer van het beschrevene als een uitbreiding of verrijking gezien van

     zijn eigen gevoelswereld?

En zo is er nog wel wat meer uit de literatuur hierover op te diepen. Dit zou een eerste tool kunnen zijn.


Powered by webXpress